17 اسفند , 1396

ارمر و دان(1997)مدلي را براي پردازش حسي پيشنهاد كردند كه الگوهاي پاسخدهي را بر پايه آستانه هاي عصب شناختي و راهبردهاي خودنظم دهي مشخص مي كند. پيوستار آستانه هاي عصب شناختي، از آستانه هاي پايين به بالا حركت مي كند؛ در حالي كه پيوستار پاسخ هاي رفتاري، از راهبردهاي خودنظم دهي غيرفعالانه به فعالانه پيش ميرود. در نتيجه تلاقي اين دو پيوستار، چهار الگوي پايه اي پردازش حسي پديدار ميشوند. پيوستار آستانه هاي عصب شناختي، ميزان دروندادي را كه دستگاه عصبي قبل از پاسخ دادن لازم دارد، نشان مي دهد. زماني كه فردي آستانه بالا دارد، به اين معناست كه درونداد بيشتري براي ايجاد پاسخ، لازم است. وقتي كه فردي آستانه پايين دارد؛ يعني دستگاه عصبي با درونداد اندكي پاسخ ميدهد. پيوستار خود نظم دهي نشان دهنده دامنه اي از راهبردهاست كه هر فرد ميتواند در پاسخ به الزامات تكليف و محيط نشان دهد. فردي كه راهبردهاي غيرفعالانه دارد، اجازه ميدهد كه كارها اتفاق بيفتند و سپس واكنش نشان دهد، اما فردي كه راهبردهاي فعالانه دارد، براي كنترل دروندادها پاسخهايي ايجاد ميكند. همانطور كه ذكر شد، با تلاقي اين دو پيوستار چهار الگوي پردازش حسي، ايجاد ميشود: ثبت پايين ، جست وجوي حسي ، حساسيت حسي و اجتناب حسي

الگوي ثبت پايين نشان دهندة تركيبي از آستانه بالا و راهبرد غيرفعالانه است؛ جست وجوي حسي تركيبي از آستانه بالا با راهبرد فعالانه است. حساسيت حسي تركيبي از آستانه هاي پايين با راهبردهاي غيرفعالانه و اجتناب حسي، آستانة پايين با راهبرد فعالانه است .

ثبت پايين: كودكاني كه ثبت پايين دارند، بي علاقه، درخود فروميروند و گاهي در هيجانهاي خود كند به نظر ميرسند. اين كودكان به آنچه در اطراف خود در حال جريان است، توجهي ندارند و نشانه هايي را كه مي تواند رفتارهاي آنها را هدايت كند،ناديده مي انگارند. فرض بر اين است كه اغلب رويدادهاي روزمره، آنقدر كافي نيستند كه با آستانه هاي بالاي اين كودكان روبه رو شوند؛ و راهبردهاي غيرفعالانه موجب ميشوند كه آنها گاهي نسبت به فعاليتها، بي توجه باشند. برخي خانواده ها گزارش مي كنند كه فرزندانشان به اطلاعات شنوايي ابتدايي، پاسخ نميدهند؛ براي مثال والدين ممكن است نگران مشكلات شنوايي باشند، چرا كه فرزندشان به ناميدن، پاسخي نميدهد.

جست وجوي حسي: كودكاني كه الگوي جست وجوي حسي دارند، بسيار فعال و دائماَ هيجان زدهاند. آنها از تجربيات حسي، لذت ميبرند و براي خود دروندادهاي حسي بيشتري، ايجاد مي،كنند. فرض بر اين است كه آنها با راهبردهاي فعالانه دروندادها را افزايش ميدهند تا با آستانه هاي بالاي خود، مقابله كنند. در كودكان با اختلال اتيسم، الگوي جستوجوي حسي، ميتواند به صورت نياز به حركت در محيط باشد؛ براي نمونه جلو و عقب شدن در حالت نشسته يا ايستاده.

حساسيت حسي: كودكاني كه الگوي حساسيت حسي دارند حواسپرت و بيش فعال هستند و ممكن است اهل شكايت كردن و غر زدن باشند. آنها به اغلب رويدادهاي حسي، بيش از سايرين توجه دارند. فرض بر اين است كه آنها آستانه هاي پاييني دارند كه آنان را قادر مي سازد آگاهي بالايي از آنچه كه در محيط اطرافشان در جريان است، داشته باشند. اين كودكان از راهبردهاي غيرفعالانه استفاده ميكنند؛ يعني اجازه ميدهند حوادث اتفاق بيفتد. خانواده كودكان با اتيسم گزارشهاي زيادي در رابطه با حساسيتهاي شنوايي و لامسه آنها دارند.

اجتناب حسي: كودكاني كه الگوي اجتناب حسي دارند، بسيار قانون مدار و اهل تشريفات و اغلب كودكان بدون همكاري هستند. آنها در رفتارهايي مشاركت دارند كه دروندادهاي حسي را محدود مي كند. فرض بر اين است كه دليل اين كارها اين است كه دروندادهاي حسي ناآشنا براي سازماندهي و درك كردن، دشوار هستند و يا ممكن است براي دستگاه عصبي آنها آزاردهنده يا تهديدكننده باشد. الگوهاي پيشبيني پذير، ميزان بالايي از دروندادهاي حسي آشنا را فراهم ميكنند، در حاليكه همزمان نيز، امكان دروندادهاي ناآشنا را كاهش مي دهند. در كودكان داراي اختلال اتيسم، الگوهاي اجتنابي در استفاده آنها از مواد معمول مداخله مي كنند و منجر به ايجاد راههاي ويژه اي براي رسيدن به يك نتيجه ميشوند. اين راه هاي ويژه، فرصت كودك را براي مشاركت در امور روزمره كاهش مي دهند. كودكان تنها الگوي پردازش حسي واحدي ندارند، بلكه ميتوانند الگوهاي مختلفي را تجربه كنند؛ يك كودك ممكن است نسبت به محرك شنوايي، اجتناب حسي داشته باشد؛ در صورتي كه پاسخهاي بهنجاري براي ساير دروندادهاي سيستمهاي حسي داشته بدهد. براي برنامه ريزي مداخله، دانش در رابطه با سيستمهاي حسي و الگوهاي پردازش حسي، ميتوانند كمك كننده باشند.

 

منبع: www.ncbi.nlm.nih.gov

تیم ترجمه اتیسم آگاهی

اين مطلب را به اشتراك بگذاريد
  • Facebook
  • Twitter
  • Google+
  • Linkedin

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *